[meovang.tq]

Chùa Phúc Lâm có tên chữ là " Phúc Lâm Tự", tọa lạc trên một gò đất cao, rộng và bằng phẳng, quay ra hướng đông nam nhìn ra cánh đồng bản Nà Tông, xung quanh là dãy núi Thượng Lâm trùng điệp, ẩn chứa huyền thoại về " đàn Phượng Hoàng tìm đất dựng kinh đô", phía sau chùa là dãy núi Chùa cao sừng sững mà nhân dân vẫn quen gọi là ngọn núi hình cổ Rùa gắn với sự tích " Chiếc cầu Da " ở nơi " sơn kỳ, thủy tú" với thung lũng Thượng Lâm nhuốm màu huyền thoại, tất cả đã tao cho nơi đây một cảnh sắc vừa thanh cao vừa thoát tục.
Cũng giống như nhiều ngôi chùa khác ra đời trong thời gian này, chùa PL được xây dựng với sự đóng góp tiền của, của người dân trong vùng và cho tới nay vẫn chưa có nguồn sử liệu thành văn nao ghi chép về sự ra đời chính xác của ngôi chùa này, nhưng qua nghiên cứu vể các tư liệu vật chất hiện còn được lưu giữ tại chùa như tảng kê chân cột bằng đá xanh, mảng trang trí vật liệu kiến trúc bằng đất nung, bình đồ kiến trúc của ngôi chùa xưa, các mảng tháp đât nung cùng hệ thống tượng thờ..., đã cho phép chúng ta khẳng định, ngôi chùa Phúc Lâm mang phong cách và kiến trúc từ thời nhà Trần ( TK 13 -14), và trải qua nhiểu thời kỳ tồn tại cho các giai đoạn sau này.
Chùa PL ngoài thờ phật còn thờ các vị thần bản địa gắn bó với cuộc sống thường nhật của người dân địa phương nơi đây. Đây cũng là một nét tín ngưỡng độc đáo tại một ngôi chùa vùng cao.
Qua thời gian và biến thiên của lịch sử, chùa PL xưa nay chỉ còn là dấu vết, theo nghiên cứu toàn khuôn viên phế tích của kiến trúc. Chùa PL tọa lạc trên một gò đât cao rộng khoảng 600m2 dưới chân núi Chùa. Hiện nay trên nền cũ của ngôi chùa vẫn còn bình đồ kiến trúc khởi nguyên của nó, nền móng kiến trúc chính của ngôi chùa có kiến trúc hình chữ Đinh gôm hai đơn nguyên kiến trúc là tòa Tiền Đường và tòa Thượng Điện.
Hiện nay kiến trúc khởi nguyên của ngôi chùa cổ đã không còn mà chỉ còn là phế tích kiến trúc, trên nền của ngôi chùa cũ nhân dân đã dựng lên một ngôi chùa nhỏ bằng gỗ mái lợp lá cọ, theo bình đồ kiến trúc hình chữ nhất với chiều dài 8m, chiều rộng khoảng 4m và chiều cao khoang 3m, kết cấu kiến trúc đơn giản theo kiểu " kèo cầu kẻ suốt vì nóc giả chiêng" một phong cách cổ truyền của nền kiến trúc cổ Việt Nam để thờ phật và các vị thần bản địa, ngôi chùa hiện nay được dựng theo hướng Tây nam vì người ta quan niệm hướng Tây nam là hướng của Đức Phật.
Có thể nói chùa PL được khởi dựng từ thời nhà Trần, trải qua nhiều giai đoạn nhiều thế kỷ tồn tại và nhiều lần tu sửa, gia cố..., nhưng mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ lịch sử đi qua đều đã để lại dấu ấn từ thời Trần đến các thời kỳ phong kiến sau này.